1 juli 2026
Het elektriciteitsnet staat onder druk. Met name het middenspanningsnet kan de huidige elektrificatie niet bijbenen, waardoor er netcongestie ontstaat en er jarenlange wachtrijen voor nieuwe aansluitingen ontstaan. Er moet iets gebeuren. Tegelijkertijd neemt het aantal thuisbatterijen snel toe, met individueel financieel voordeel als motivatie. Maar wat als deze batterijen ook kunnen bijdragen aan netbalans op lokaal niveau? In het project NO-GIZMOS deed Entrance samen met vijf consortiumpartners onderzoek naar de inzet van thuisbatterijen om netcongestie tegen te gaan.
Uit het onlangs verschenen eindrapport blijkt dat die potentie aanzienlijk is. In een praktijkpilot in het Drentse Ansen werden negen thuisbatterijen via slimme aansturing gekoppeld aan lokale netdata. De resultaten laten zien dat gecoördineerde thuisbatterijen niet alleen lokale pieken kunnen afvlakken, maar ook piekbelasting op het middenspanningsnet kunnen verminderen. In de meest succesvolle opzet daalden de pieken op het middenspanningsnet gemiddeld met 4,2 procent, met uitschieters boven de 6 procent.
In het project NO-GIZMOS werden zes verschillende stuurmodellen onderzocht, variërend van individueel batterijgebruik tot collectieve aansturing gericht op ondersteuning van het regionale elektriciteitsnet. Daarbij werd niet alleen gekeken naar technische prestaties, maar ook naar sociale en institutionele randvoorwaarden. Opvallend was dat bewoners, nadat zij inzicht kregen in de verschillende effecten van de modellen, unaniem kozen voor een variant die het net maximaal ondersteunt, ook al leverde die iets minder financieel voordeel op voor henzelf
De belangrijkste conclusie van NO-GIZMOS is dat de techniek beschikbaar is, maar dat het institutionele systeem nog onvoldoende is ingericht om deze maatschappelijke waarde te benutten. Er ontbreken onder meer standaardafspraken voor datadeling, passende compensatiemodellen en contractvormen waarmee energiegemeenschappen een rol kunnen spelen in congestiemanagement.
Met de nieuwe Energiewet en ontwikkelingen zoals collectieve flexibiliteitscontracten ontstaan echter nieuwe mogelijkheden. Het rapport schetst daarom hoe energiegemeenschappen, netbeheerders en beleidsmakers gezamenlijk kunnen werken aan een systeem waarin thuisbatterijen niet alleen een privévoorziening zijn, maar ook een publiek goed dat bijdraagt aan een toekomstbestendig energiesysteem.
Het project NO-GIZMOS liep van april 2022 tot april 2026. Het werd gefinancierd in het kader van het MOOI-programma van de RVO. Het werd uitgevoerd door het volgende consortium: CGI, EnergieKansen (eKa), Enexis, iwell, Technische Universiteit Eindhoven, Enablemi en Entrance/Hanze.
Beeld: Janne/Adobe Stock
